وبلاگِ علمی محققِ جوان
تحقیق و پژوهش های علمی، دانشگاهی و آموزشی
آرشیو وبلاگ
نویسنده: زری دولت فر - چهارشنبه ٢ امرداد ۱۳٩٢

بابونه با نام علمی L)  Matricaria chamomillal ) گیاهی از تیره ی کاسنی و تیره ی فرعی رادیه (Radiae) است. ارتفاع این گیاه بین 30 تا 70 cm متغیر است گل ها از دو نوع گلچه ی زبانه ای و لوله ای تشکیل شده اند و در انتهای ساقه مشاهده می شوند. گلچه های زبانه ای به رنگ سفید و تعداد آن ها متفاوت و بین 12 تا 18 عدد در هر گل است و این گلچه ها از نظر جنسی ماده هستند. گلچه های لوله ای نیز به رنگ زرد دیده می شوند این گلچه ها از نظر جنسی نر ماده (دو جنسی( بوده که پس از باز شدن استوانه ای شکل می شوند. این گل ها در مخروط نهنج واقع شده اند. ماده ی موثر بابونه ...

درصورت تمایل روی ادامه مطلب کلیک کنید.


بابونه آلمانی Matricaria chemmomilla   

خانواده Asteraceae   

 

 

مشخصات گیاهشناسی

بابونه با نام علمی L)  Matricaria chamomillal ) گیاهی از تیره ی کاسنی و تیره ی فرعی رادیه (Radiae) است. ارتفاع این گیاه بین 30 تا 70 cm متغیر است گل ها از دو نوع گلچه ی زبانه ای و لوله ای تشکیل شده اند و در انتهای ساقه مشاهده می شوند. گلچه های زبانه ای به رنگ سفید و تعداد آن ها متفاوت و بین 12 تا 18 عدد در هر گل است و این گلچه ها از نظر جنسی ماده هستند. گلچه های لوله ای نیز به رنگ زرد دیده می شوند این گلچه ها از نظر جنسی نر ماده (دو جنسی( بوده که پس از باز شدن استوانه ای شکل می شوند. این گل ها در مخروط نهنج واقع شده اند. ماده ی موثر بابونه اسانس می باشد که در قسمت پایین گلچه ها ساخته و ذخیره می شود. یکی از مشخصات اصلی گل های بابونه ی آلمانی که آن را از سایر جنس های با گل های مشابه متمایز می کند. وجود فضای خالی در بین گل است. به طوری که اگر گل ها به صورت طولی برش داده شوند فضایی خالی در بین آن ها دیده می شود. در حالی که این فضا هر گل های سایر جنس ها دیده نمی شود. گل های بابونه پس از باز شدن و نمو، گل ها به صورت مخروطی مشاهده خواهند شد. مراحل نموی گل های بابونه به طور کلی به سه مرحله تقسیم می شود:

الف) مراحل آغاز باز شدن گل ها (گلچه های لوله ای هنوز بسته هستند

ب) مرحله ای که بیش از 13 و کمتر از 34 گلچه های لوله ای باز شده اند

ج) مرحله ای که گلها شروع به پیر شدن می کنند و بیش از 34 گلچه ی لوله ای باز هستند.

میوه فندقه به طول 1 تا 5/1 میلی متر و به رنگ خاکستری سفید و یا زرد روشن می باشند. میوه از دو قسمت تشکیل شده است، یک قسمت شامل بذر بوده که 20 تا 25 درصد میوه را تشکیل می دهد، قسمت باقیمانده نیز همان گلچه های لوله ای خشک شده هستند. وزن هزار دانه ی بابونه 02/0 تا 03/0 گرم است . کیسه های حاوی اسانس به طور مستقیم در ته یک سوم از گل های لوله ای به شکل دانه ی تسبیح قرار گرفته اند. مقداری قابل توجهی اسانس در مایع بین سلولی دستجات آوندی وجود دارد. برگ های بابونه سبز بریده شده و بسیاری شبیه برگ شوید دو برگچه ای مرکب می باشند همچنین برگ های صاف و فاقد کرک بوده و به صورت متناوب نسبت به یکدیگر قرار دارند. برگ های این گیاه نوک تیز و در حاشیه مضرص بوده و ریشک دارند. ریشک ها فیبری می باشند ساقه ها افراشته یا خوابیده بوده و دارای انشعاباتی دیهیم مانند می باشندو بسته به خصوصیات گیاهشناسی و محل رویش 50تا 80cm ارتفاع دارند. ساقه های فرعی تا حدی قائم و عمودی، گرد و میان تهی می باشند. بوی بابونه آلمانی شبیه Anthemis nobilis می باشد اما شدت بو کمتر است و وجه تمایز بابونه ی آلمانی با com chamomile این است که corn chamomile فاقد بو می باشد. ریشه ی بابونه، مخروطی شکلبه هم چسبیده می باشد که وقتی انشعابات آن مسن می شوند به اعماق زیاد نفوذ نمی کنند. بابونه دارای واریته های دیپلوئید 8 n=2و تتراپلوئید 36n2= است. واریته های دیپلوئید دارای دوره ی رشد کوتاه تر و ارتفاع بوته ی کمتری نسبت به واریته های تتراپلوئید هستند.

گلهای کوچک مروارید گونه بابونه آلمانی میتواند معده،ریه ها و پوست تحریک شده را درمان کند. گلهای این گیاه دارای طوقه های سفیدی است و به صورت چرخشی، قیفی شکل وبا مرکز زردرنگ بزرگ میشود. پهنای آنها کمتر از یک اینچ است و روی ساقه های بلند، و نازک سبز رنگ می رویند.گاهی اوقات بابونه وحشی نیز می روید که ارتفاع آن از زمین چندان فاصله نمی گیرد و می توان آن را در کنار مزارع و باغهای گیاهان دارویی مشاده کرد. ارتفاع این گیاه به سه پا می رسد. بابونه شامل انواع بابونه اعم از بابونه آلمانی یا بابونه رومی (انگلیسی) است.دارای طبیعت گرم و خشک است.

ریخت شناسی گیاه

گیاهی یکساله، ایستاده یا خیزان، بدون کرک با کرکدار که ارتفاع آن به ۳۰-۲۵ سانتی‌متر می‌رسد، است. ساقه کمی سخت و منفرد. برگ دارای دمبرگ کوتاه یا فاقد آن، پهنک پهن - دراز با ۳-۲ بار تقسیمات شانه‌ای عمیق می‌باشد. گل سفید رنگ، غیرهمجنس‌ مجتمع در کپه‌های شعاعی منفرد و انتهائی در گل آذین دیهیمی‌شکل و میوه فندقه پهن دراز و قهوه‌ای‌رنگ است.

تاریخچه

مصریها، رومیها و یونانیان باستان از گلهای بابونه برای درمان آفتابزدگی، تب ها و قولنج استفاده می کردند. آلمانیها برای توصیف بابونه از عبارتی به نام "alles zutraut" استفاده می کنند که مفهوم این عبارت این است: "بابونه هر دردی را درمان می کند". بابونه یکی از پر ارزش ترین گیاهان دارویی بوده و مصرف آن در جهان از سابقه طولانی برخوردار است.ولی با این وجود، تاریخ استفاده از این گیاه با همه قدمتی که برای آن قائلند به علت مشابهت باچندجنس گیاهی دیگر و سایر گونه های ماتریکاریا به طور دقیق معلوم نیست.

در گذشته  صرفا از گلهای بابونه به صورت سنتی استفاده می شود ولی در حال حاضر از اسانس این گیاه در صنایع داروسازی، آرایشی و بهداشتی و غذ ائی به طور وسیعی استفاده می شو د . در کشورمان نیز مصارف داروهای تهیه شده از بابونه در حال افزایش بوده و داروهای متعددی در داروخانه های کشور به فروش می رسند که از مواد مؤثره بابونه در تهیه آنها استفاده شده است. در قدیم از عصاره این گیاه بعنوان رنگ مو، نرم کننده و حالت دهنده نیز استفاده می کردند.

منشأ و دامنه ی انتشار

منشأ اصلی این گیاه نواحی مختلف منطقه ی مدیترانه بوده است ولی امروزه پراکندگی وسیعی در اروپا، آسیای غربی، آفریقای شمالی و آمریکای شمالی پیدا نموده است. منشأ آن آسیای صغیر  گزارش شده است .در ایران در بعضی از نواحی شمالی و همچنین در شوشتر می روید. در خرم­آباد و دورود، اندیمشک، هفتگل،  شوشتر، رامهرمز به طرف رامشیر، ایذه، تهران و اطراف دربند پراکندگی دارد.

محل مناسب رویش

نوع خودروی آن در کنار راهها، خرابه ها، مزارع دروشده و زمین های بایر. حصارها، جاده ها ومزارع آفتابگیر می روید. همچنین در مزارع غلات به فراوانی یافت می شود. به خاطر همین شباهت زیادی به (Anthemis aruensis) corn chamomile دارد و اغلب تشخیص این دو مشکل می باشد .غنی ترین و فشرده ترین جامعه از بابونه در خاک های لومی و نمیک سدیمی شرق رودخانه Theiss در یوگسلاوی یافت شده است.

زمان برداشت

سرشاخه‌های گلدار و شکوفه‌هائی گیاه در تابستان جمع‌آوری می‌شوند.

قسمت مورد استفاده

سرشاخه‌های گلدار، گل، اسانس، پیکر رویشی

ترکیبات شیمیائی

کومارین، فلاوونوئید، اسانس، آمینواسید، مواد تلخ، پلی‌ساکارید، اسیدهای چرب، تانن، هیدروکربن‌های تری‌ترپنی.

ترکیبات گیاه

برای تهیه چای بابونه گلهای آنرا در داخل کیسه های چای بسته بندی می کنند، یا آنها را کوبیده و بخار می دهند که محتوای روغن آن که آبی رنگ است به طور جداگانه قابل استخراج و بسته بندی باشد. روغن بابونه حاوی ترکیباتی است که از ورم اعضای بدن جلوگیری می کند و در کاهش روند رشد باکتریها، ویروسها و حتی قارچها مؤثر است.

اشکال موجود

بابونه آلمانی به صورت سرگل خشک، چای، عصاره مایع و پماد موضعی یافت میشود.

آثار فارماکولوژیک

آزولن موجود در اسانس گیاه با مهار آزاد شدن هیستامین اثر ضدالتهابی دارد. فلاوونوئیدها و جزء کومارینی گیاه، اثرات ضدباکتری، ضدگرفتگی عضلانی، ضدالتهاب، ضدزخم معده و دئودونوم انسان می‌باشد.

 

خواص دارویی و درمانی

 بادشکن، ضدگرفتگی عضلانی، آرامبخش ملایم، ضدالتهاب، ضدعفونی‌کننده و ضدنزله است. برای درمان نفخ­های عصبی، سوءهاضمه، بیماری مسافرت، اسهال عصبی و به‌طور کلی برای  اختلالات  دستگاه گوارش و همچنین به‌طور موضعی برای بواسیر، آماس سینه و زخم‌های پا به‌کار می‌رود اسپاسم‌های معدی و روده‌ای و دل‌درد ، اختلالات گوارشی  (زخم معده، بی‌نظمی‌های معده و سوء هاضمه‌)، اختلالات قاعدگی، آسم، تب‌، سرماخوردگی معمولی، التهاب غشاهای مخاطی ودستگاه تنفسی، سردرد، استرس و افسردگی عصبی، بی‌خوابی و اضطراب، عوارض پوستی علاوه بر بهبود اختلالات صفراوی و کمک به دفع سنگ کیسه صفرا، برای درمان بیماری‌هایی نظیر (التهابات پوستی،اگزما، کورک، زخم‌ها و امراض باکتریایی)، عفونت اندامهای تناسلی، ورم مثّانه، نیز کاربرد دارد. مور، معرق، اشتها آور، هضم کننده غذا، صفرا بر است. اثر ضد عفونی  کننده ضعیف ولی قاطع دارد. مسکن درد و ضد تشنج نیز می باشد چون از ترشح و التهاب های چرکین مخاط ها جلوگیری به عمل می آورد، از این نظر به کاربردن آن در رفع یبوست هایی که مواد د فعی مخصوصا در قولون چپ جمع می شود اثر مفید دارد.

از بابونه در موارد ، آبریزش بینی ، گریپ، درمان قولنج، میگرن، و ورم پلک ها استفاده می­شود.  اگر به شیر نوزادان مقدار کمی از دم کرده کاپیتول های گیاه افزوده شود، دل پیچه ناشی از نفخ و حالات تشنجی کودک رفع می شود. در استعمال خارجی ضماد، لوسیون و حمام فرآورده های این گیاه اثر قاطع در رفع بیماری ها دارد

به طوری که از آن برای محفوظ نگهداشتن زخم از آلودگی ها و بهبو زخم های عمیق، زخم انگشتان، رفع التهاب و درمان ورم چشم و مخاط دهان ، حلق ولثه ها می توان استفاده به عمل آور د . همچنین خستگی چشم را تسکین می دهد .

حمام فرآورده های گیاه اثر معالج در زخم های واریسی، اگزماهای کهنه و خارش اشخاص مسن دار د . روغن گیاه ضد تشنج، آرام بخش و ضد التهاب می باشد و مرهم گلهای آن در درمان زخم، خارش و گزیدگی به کار می رود.

بابونه آرام بخش عضلات است . شهرت بابونه به عنوان مسکن و آرام بخش نیز مبنای علمی دارد و تحقیقات جدیدی که در این مورد انجام شده است نشان می دهد که بابونه سیستم اعصاب مرکزی را تحت تأثیر قرار داده و ا ثر آرام بخشی دار د.این اثر را برروی مجاری هاضمه و سایر عضلات نرم نظیر عضلات رحم نیز دارد.

خاصیت ضد اسپاسم بابونه، شهرت کهن این گیاه در آرام کردن گرفتگی های عادت ماهیانه دردناک و کاهش احتمال زایمان نارس را می کند و جالب این است که در عین حال، بابونه برای تحریک و افزایش عادات ماهیانه به کار می رود.

بابونه عامل مؤثری در تحریک گلبول های سفید خون و افزایش آنها است و باعث تقویت سیستم دفاعی بدن در برابر بیماری ها می شو د . بابونه به دلیل وجود اسپیرواتر دارای خاصیت ضد اسپاسم قوی و به دلیل وجود کامازولن دارای خاصیت ضد آلرژیک است . اثر ضد التهاب بابونه به دلیل وجود کامازولن و آلفابیسابولول موجود در اسانس آن است.

ده ها پژوهش علمی، کاربرد بابونه را برای کمک به هضم غذا تأیید می کند . در یک بررسی مشخص شد که بابونه از نظر آرام کردن مجاری هاضمه حتی از داروی معروف پاپادرین مشتق ازتریاک نیز مؤثر تر است. عصاره این گیاه از طریق اپی تلیزاسیون «سلول سازی» در تسریع التیام زخم ها نقش مؤثری داشته و خواصی ضدالتهابی، ضد باکتریائی دارد.

 

مصرف در کشورهای دیگر

 در چین و ژاپن، گلهای خشک آن را با چای دم کرده و به عنوان باد شکن مصرفمی کنند . در آلمان گل بابونه به عنوان یک چای دارویی استاندارد  به صورت دمکرده  برای مصرف خوراکی و شکل شوینده غرغره، کرم یا پماد، بخور و افزودنی در حمام و سو نا پذیرفته شده است . این دارو در فارماکوپه آلمان وجود داشته و دم کرده های آبی، عصاره خشک هیدروالکلی، عصاره های روان، تنتورها و اسانس های تهیه شده از این گیاه، همگی به صورت فرآورده های تک مصرف شده و همچنین بهعنوان یکی از اجزای بیش از ٩٠ داروی مجاز ترکیبی نیز به کار می روند . در طب آلمان، فرآورده های بابونه انتخاب اول جهت درمان حساسیت های پوستی کودکانمی باشند . با وجود استفاده عمومی از چای بابونه به عنوان آرام بخش خفیف و خوابآور، در کشور آلمان به علت عدم وجود تحقیقات چاپ شده، مصرف گیاه به این منظور پذیرفته نشده است د . در آلمان ١٨ فرآورده دارویی حاوی این عصاره تهیه می شود که هم مصرف خوراکی و هم مصرف موضعی دارند.

طرز تهیه روغن

١٠ تا ١۵ گرم گل خشک بابونه را در یک لیتر روغن به مدت ۵ساعت در حرارت کم قرار می دهند و در طول این مدت چند بار به هم می زنند . یک نوع از عصاره روغنی بابونه با استفاده از روغن زیتون جهت درمان دردهای مفاصل شناخته شده است .هر چند یک مطالعه نشان داده که آپی ژنین یک جزء محلول در آ ب  به سایت های گیرنده بنزودیازپینی باند شده و بنابراین یک مکانیسم مولکولی جهت امکان فعالیت ضعیف آرام بخش سیستم عصبی مرکزی در بابونه را فراهم می سازد.یکی از فرآورده های استاندارد گل بابونه به نام تجاری کامیلوزان تولید می شود وکاربرد فراوانی دارد.

موارد مصرف در صنایع آرایشی و بهداشتی

فلاونوئیدهای گل بابونه، اثر مرطوب و لطیف کنندگی دارند و از این رو مواد مذکور درصنایع آرایشی و بهداشتی استفاده فراوانی می شو د . تولید حوله های مرطوب بهداشتی برای مداوای تورم اطراف چشم، کرم محافظ پوست بدن به عنوان پیشگیری کننده از آسیب رسیدن به پوست های خشک و حساس و همچنین پوست هایی که به آسانی ترک می خورند، انواع عصاره های گیاهی، شامپو برای تقویت سر، تولید انواع کف وان، صابون و لوسیون های با ماده مؤثر به عنوان لطیف کننده پوست بدن مصرف وسیعی دار د. عصاره بابونه به عنوان یکی از مواد تشکیل دهنده ماسک ها و همچنین مایع شستشوی قبل و بعد ماسک کاربرد دارد. گفته می شود شامپو و عصاره های بابونه رنگ مو را روشن تر می کند، مو نرم تر و پرپشت تر می شود.

نحوه مصرف

بابونه مصارف زیادی دارد. تحریک ناشی از سرماخوردگیها، زخمهای دیرخوب شونده، دمل (آبسه ها)، ورم لثه هاپسوریازیس، اگزما، ناراحتیهای کودکان مانند آبله مرغان، سوختگی در اثر کهنة بچه ها و قولنج در زمره دلایل متعارف مصرف چای بابونه، شستشو با آن یا انواع تنتورهای این گیاه محسوب میشود. بابونه معمولاً موقعی مورد مصرف قرار می گیرد که عارضه آشکار شده باشد. اگر برای درمان زخم، آفتابزدگی یا هر نوع موقعیت جدی از بابونه استفاده می کنید ولی علایم بیماری رفع نمی شود یا بدتر میشود، در اسرع وقت با پزشک معالج خود مشورت کنید.

 برای درمان قولنج. زخم، درد معده، سوزش سردل و گاز از دو تا سه گرم این گیاه که در آب داغ خیس خورده باشد، چای تهیه کنید و روزانه سه تا چهار بار بین غذا از آن میل کنید، یا اینکه 5 میلی لیتر از تنتور 1:5 بابونه را روزانه سه بار مصرف کنید.

 برای غرغره کردن و شستشوی زخمهای دهان یا بیماری لثه ها، از دو تا سه گرم این گیاه که در آب داغ خیس خورده باشد، چای تهیه کنید سپس بگذارید سرد شود و تا هر چند بار که می خواهید از آن استفاده کنید. برای تسکین ریه ها به هنگام سرما یا درمان سرفه چندین قطره از روغن اصیل این گیاه را در داخل آب در حال تبخیر بریزید و سپس بخار مزبور را استنشاق کنید یا چای آنرا تهیه و بخار را استنشاق نمایید.

 برای تسکین درد بواسیر، بریدگیها، اگزما یا گزش حشرات 1/4 پوند از گلهای خشک بابونه را در هر بار شستشو مصرف کنید، یا از عصاره الکلی گلهای بابونه در وان حمام استفاده کنید.

 برای استفاده از بابونه، به عنوان داروی شستشو از محلول 3 تا 10 درصد آن استفاده کنید (گیاه مزبور در آب جوشانیده باشد که به این حالت چای بابونه نیز گفته میشود). برای درمان پسوریازیس، اگزما یا پوست خشک و فلسی، از کرم بابونه حاوی 3 تا 10 درصد محتوای داروی خالص بابونه استفاده کنید.

نکات احتیاطی

استفاده از بابونه عموماً بی خطر است. لیکن چای غلیظ این گیاه می تواند سبب استفراغ گردد. اگر به "ابروسیا" حساسیت دارید باید از مصرف بابونه بپرهیزید چون این دو از یک تیره گیاهی هستند. از مصرف زیاد آن در دوران بارداری یا شیردهی اجتناب ورزید. اگر باردار هستید موضوع مصرف آن را با پزشک معالج خود در میان بگذارید.

تداخل های احتمالی

هیچگونه گزارشی مبنی بر تأثیر و تأثر دو جانبه بابونه با سایر داروها وجود ندارد. اما احتمالاً، بهتر است از مصرف بابوبه به هنگامی که فرد تحت درمان با داروهای ضد انعقاد است، پرهیز شود.

محصولات

لوسیون تقویت پیاز مو نِلا هِیر Nela Hair

ü    تقویت کننده فولیکول

ü    تهیه شده از عصاره های بابونه، دم اسب و آلــوورا

ü    تقویت پیاز مو – قطع ریزش مو – محرک رویش مو

حالت دهنده ضد موخوره و شوره سر اثرات مواد طبیعی گیاهان با دوز کامل و موثر قبل از همه بر فولیکول ها تأثیر گذاشته و با تقویت فولیکول ها و تغذیه کامل آنها با تأثیر سریع موجب قطع ریزش مو گردیده و با افزایش جریان خون و رفع التهابات موجب رویش مو خواهد شد. حالت دهنده بوده و رنگ مو را شفاف می نماید.بعد از رنگ کردن مو نیز می توانید استفاده کنید.

طریقه مصرف:

بهترین زمان پس از استحمام و خشک کردن با میله اسپری در داخل مو و روی پوست سر دو یا سه بار اسپری کنید و بمدت دو دقیقه با نوک انگشتان ماساژ داده شود.

دهان شویه ماتریکا

شکل دارویی:

قطره 30 میلی لیتر

موارد مصرف

ü    کنترل رشد پلاک میکروبی دندان

ü     ضایعات التهابی لثه و حفره دهان

ü     ضدعفونی کننده لثه و حفره دهان

ü     ضد ویروس

اجزاء فراورده:

عصاره بابونه آلمانی (Matricaria chamomilla)

استاندارد شده:

بر اساس وجود 017/0-012/0 میلی گرم کامازولن در هر میلی لیتر

مواد موثره:

کامازولن، آلفا بیزابولول

آثار فارماکولوژیک و مکانیسم اثر: 

پلاک دندانی عامل سبب شناختی مشهور برای ژنژیویت محسوب میشود. تا امروز کلرهگزیدین به عنوان شایعترین ماده شیمیایی مورد استفاده برای کنترل پلاک دندانی مطرح بوده است. با این حال عوارضی مانند رنگی شدن دندان، تغییر مزه دهان و داسکواماسیون مخاط دهان؛ استفاده طولانی از کلرهگزیدین را محدود کرده است. اخیراً عصاره های گیاهی موضوع مورد توجه علم برای مهار تجمع پلاک روی دندانها شده اند. استفاده از فراورده های حاوی بابونه به عنوان خمیردندان و دهانشویه اثرات مفیدی در وضعیت بهداشت دهان داشته است.

در یک کارآزمایی بالینی متقاطع در60 دانش آموز دختر و پسر 12-10 ساله، تاثیر و عوارض دهانشویه کلرهگزیدین و ماتریکا در کنترل رشد مجدد پلاک دندانی مقایسه گردید. پس از ثبت شاخص پلاک(PI) در هر فرد، پلاک برداشته شد و جرمگیری کامل صورت گرفت. سپس افراد بطور تصادفی در دو گروه مورد و شاهد قرار گرفتند. ابتدا در گروه شاهد کلرهگزیدین و در گروه مورد ماتریکا به مدت 5 روز بدون استفاده از مسواک تجویز گردید و در پایان این مدت میزان شاخص پلاک تعیین گردید. پس از یک دوره wash-out 7روزه ؛ جرمگیری کامل و بروساژ انجام و جای گروه های مورد و شاهد تعویض و شاخص پلاک آنها تعیین گردید. آنگاه میزان بروز پلاک دندانی و عوارض جانبی مانند خشکی دهان، تغییر حس چشایی، حساسیت مخاط و ایجاد رنگ مقایسه گردید. بر اساس نتایج این بررسی هر دو دهانشویه کلرهگزیدین و ماتریکا در کنترل رشد پلاک میکروبی موثر بودند هرچند کلرهگزیدین موثرتر بود اما از نظر بروز عوارض جانبی؛ دهانشویه ماتریکا سهم کمتری داشت.

در یک مطالعة‌ کلینیکى از نوع مداخله‌اى به روش دو سوبیخبر 32 بیمار (10 مرد و 22 زن) 30 تا50 سال مراجعه کننده به دانشکده دندانپزشکی تهران در سال 1383 براساس معیارهای ورود به مطالعه انتخاب شدند. شاخصهای مورد ارزیابی شامل عمق پاکت (ppd) و خونریزی هنگام پروبینگ (PBI) بود. در همه آنها مرحله یک درمان شامل جرم‌گیری و صاف کردن سطح ریشه انجام گردید. بیماران به دو دسته مساوی تقسیم شدند. برای دسته اول (گروه آزمون) دهان‌شویه ماتریکا و برای دسته دوم (کنترل) کلرهگزیدین تجویز شد. پس از یک ماه پارامترها مجدداً ارزیابی گردید. بر اساس یافته های این بررسی؛ هر دو دهانشویه در بهبود پارامترهای ppd و PBI موثر بودند. کلرهگزیدین (94/0میلی متر) به طور معنی‌داری جهت کاهش ppd بهتر از ماتریکا (74/0 میلی‌متر) بود. ولی در رابطه با خونریزی هنگام پروبینگ ماتریکا (91%) به طور معنی‌داری مفیدتر از کلرهگزیدین (79%) بود. در استفاده کنندگان هردو دهانشویه رنگریزه مشاهده شد. محققین نتیجه گرفتند کلرهگزیدین در کاهش عمق پاکت بهتر از ماتریکا عمل کرده ولی ماتریکا در رفع التهاب و PBI موثرتر بوده است. لذا ماتریکا در درمان ژنژیویت ترجیح داده می‌شود.

در یک مطالعه دوسو بیخبر کنترل شده متقاطع، 25 بیمار مبتلا به ژنژیویت به مدت 4 هفته، روزی 2 بار هر بار به مدت2 دقیقه از دهانشویه تهیه شده از عصاره بابونه یا یک دهانشویه کنترل( دارونما) استفاده نمودند. بعد از یک دورهwash-out 4هفته ای، با جابجا نمودن نوع دهانشویه مورد استفاده، بیماران برای یک دوره 4 هفته ای دیگر از دهانشویه تهیه شده از عصاره بابونه یا دهانشویه کنترل استفاده کردند. شاخص های پلاک، لثه و ایجاد رنگ در شروع و پایان دوره های مطالعه، ثبت شدند. بر اساس نتایج این بررسی؛ متوسط کاهش شاخص های پلاک و لثه بوسیله دهانشویه تهیه شده از عصاره بابونه به طور قابل توجهی بیشتر از دهانشویه کنترل بود.(p<0.001) دهانشویه تهیه شده از عصاره بابونه موجب 31/0کاهش در نمره شاخص لثه شد که بطور قابل توجهی بهتر از دهانشویه کنترل (03/0) بود. تفاوت قابل توجه آماری بین شاخص ایجاد رنگ در زمانهای شروع استفاده از دهانشویه تهیه شده از عصاره بابونه و دهانشویه کنترل وجود نداشت. محققین نتیجه گرفتند با استفاده از دهانشویه تهیه شده از عصاره بابونه تجمع پلاک و التهاب لثه کاهش مییابد و میتوان آنرا برای کمک به اقدامات روزانه جهت بهداشت دهان تجویز نمود.

موارد منع مصرف:

حساسیت به گیاهان خانواده کاسنی، دوران بارداری، شیردهی، کودکان سنین کمتر از 6 سال، مبتلایان به بیماریهای حاد عفونی تب دار، نارسایی قلبی، فشار خون بالا، مصرف داروهای ضد انعقاد.

عوارض جانبی:

با مقدار توصیه شده و نحوه مصرف مناسب، عارضه ای مشاهده نشده است با این حال در صورت بروز واکنش های حساسیتی، درد شکم، حساسیت در ناحیه گلو، تورم لب ها و کهیر منتشر مصرف دهانشویه را متوقف و به پزشک مراجعه نمایید.

تداخلات دارویی:

به علت وجود ترکیبات کومارینی در بابونه، از مصرف همزمان با داروهای
ضد انعقاد خودداری گردد.

شکل دارویی:

کرم ـ تیوب 30 گرمی در جعبه مقوایی.

موارد مصرف:

درمان شقاق مقعد(Anal Fissure)

اجزاء فراورده

ü    عصاره بابونه (Matricaria chamomilla

ü    عصاره دارمازو (Quercus infectoria)

استاندارد شده:

بر اساس وجود 077/0 تا 104/0 میلی گرم آپی جنین(Apigenin) و 85/22 تا 9/30 میلی گرم فنل در هر گرم فراورده

مواد موثره:

کامازولن، بیزابولول، آگلایکون،کوئرستین

آثار فارماکولوژیک و مکانیسم اثر:

شقاق عبارتست از زخم طولی در نیمه تحتانی کانال مقعد که در اثر پارگی لایه اپی تلیال پوشاننده کانال مقعد در ناحیه زیر خط دندانه ای(Dentate line) ایجاد میشود. شقاق اکثراً در ناحیه میانی- خلفی مقعد رخ میدهد. یبوست از علل مهم ایجاد کننده شقاق محسوب میشود. از علائم مشخصه شقاق، وجود درد در هنگام اجابت مزاج و خونریزی از مقعد بصورت مشاهده خون روشن و تازه روی مدفوع یا دستمال توالت میباشد. هدف از درمان شقاق؛ برطرف کردن درد، اسپاسم و ایسکمی است که موجب زخم میشود.

عصاره بابونه دارای اثرات ضدالتهاب و ضد اسپاسم است و موجب پیشرفت بهبودی زخم میشود. کمیسیون E آلمان مصرف موضعی بابونه را برای درمان التهابات پوست و غشای مخاطی، زخم ها و سوختگیها، عفونت های باکتریال پوست و التهابات آنوژنیتال تائید کرده است.(1) در یک بررسی مقایسه ای در161بیمار مبتلا به اگزما، تاثیر یک کرم بابونه به نام Kamillosan معادل هیدروکورتیزون25/. درصد و بیشتر از تاثیر بوفکساماک 5% (یک فراورده ضد التهاب غیر استروئیدی) و فلوکورتین 75/. درصد (یک گلوکوکورتیکوئید) گزارش شده است.(2) فارماکوپه گیاهی انگلیس مصرف موضعی بابونه را برای درمان بواسیر، ماستیت و زخم های ساق پا توصیه میکند.(3)

دارمازو دارای70-60 درصد تانن است که موجب اثرات قابض آن میشود. همچنین عصاره خشک دارمازو دارای اثرات ضد درد میباشد. کاربردهای موضعی دارمازو شامل درمان التهابات پوستی و درمان کمکی در عفونتهای پوستی است. (4)

در یک کارآزمایی بالینی دو سو بیخبر تصادفی؛ 58 بیمار مبتلا به شقاق مقعد طی مدت 8 هفته روزی2 بار از کرم آنتی فیشر یا پماد لیدوکائین اچ استفاده کردند. بیماران هر2 هفته یکبار ویزیت و روند درمانی پی گیری شد.

آنالیز اطلاعات حاصل از این پژوهش نشان داد که علائم کلی شقاق در گروه مصرف کننده پماد لیدوکائین5/95% و درگروه کرم آنتی فیشر100% کاهش یافته بود اما از نظر آماری بین دو گروه تفاوت معنی داری وجود نداشت.(p>0.3) تاثیر دو دارو روی میزان خونریزی، درد هنگام اجابت مزاج، سوزش مقعد، تنسموس و درد دائم از نظر آماری معنی دار بود. در گروه پماد لیدوکائین و گروه کرم آنتی فیشر بهبود در میزان خونریزی به ترتیب 36% و 7/76 درصد(p=0.07)؛ بهبود درد هنگام اجابت مزاج به ترتیب5/4 و 14 درصد(p=0.35)؛ بهبود سوزش مقعد به ترتیب8/65 درصد و 5/57 درصد(p=0.4)؛ بهبود تنسموس به ترتیب1/23درصد و44 % (p=N.S) و بهبودی درد دائم به ترتیب2/38 درصد و 5/56 درصد مشاهده شد و اثربخشی کرم آنتی فیشر نسبت به پماد لیدوکائین در مورد درد دائم معنی دار بود. (p=0.009) از نظر عوارض در طول دوره بررسی اختلاف معنی دار آماری بین دو گروه وجود نداشت.(p>0.2)

محققین نتیجه گرفتند به طور کلی در درمان شقاق مقعد از نظر اثرات و عوارض بین پماد لیدوکائین و کرم آنتی فیشر تفاوت معنی دار آماری وجود ندارد اما با توجه به طبیعی بودن ترکیبات مورد استفاده در کرم آنتی فیشر و امکان تولید آن در داخل کشور بایستی در درمان دارویی شقاق مقعد توجه خاصی به این فراورده داشت. (5)

دستور مصرف:

روزی 2 بار هر بار یک لایه نازک از کرم در محل شقاق مالیده شود.

موارد منع مصرف:

وجود حساسیت شدید نسبت به اجزاء فراورده

عوارض جانبی

با مقدارتوصیه شده و نحوه مصرف مناسب، عارضه ای مشاهده نشده است. بهتر است در صورت بروز هرگونه عارضه احتمالی؛ مصرف دارو متوقف و با پزشک مشورت شود.

 

منابع و مواخذ:

1.      گزیده گیاهان دارویی/هادی صمصام شریعت-1383

2.      2معارف گیاهی/حسین میر حیدر،جلد5،چاپ1383

3.      3.معرف گیاهی/حسین میر حیدر،جلد8،چاپ1383

4.      4.دایره المعارف طب اسلامی/مصطفی نورانی،چاپ1384

5.        5.گیاهان دارویی/مصطفی نورانی،چاپ1380

6. اینترنت

 

با سپاس فراوان از خانم ها مهندس رستمی و مهندس عیسایی

برای دریافت فایل PowerPoint Pdf مبحث مورد مطالعه روی دانلود کلیک کنید.

 

 

من در رشته تولید و بهره وری گیاهان دارویی و معطر تحصیل کردم، همچنین فارغ التحصیل در رشته مهندسی منابع طبیعی گرایش محیط زیست هستم. سعی من برآنست اندکی از مباحثی که آموخته ام را به اجرا بگذارم. با احترام از مساعدت های خانواده و دوستانم صمیمانه سپاسگزارم و سر فرود می آورم ... در پناه خداوندگارم باشید.
نویسندگان وبلاگ:
کدهای اضافی کاربر :