وبلاگِ علمی محققِ جوان
تحقیق و پژوهش های علمی، دانشگاهی و آموزشی
آرشیو وبلاگ
نویسنده: زری دولت فر - چهارشنبه ٢ اسفند ۱۳٩۱

سیاره زمین planet Earth

کره­ی سنگی محل زندگی ما یکی از 9 سیاره­ی منظومه­ی شمسی است.زمین کره­ای است که در قسمت استوا برجستگی و در قطبین کمی فرورفتگی دارد. قطر زمین در ناحیه­ی استوا 12756 کیلومتر است. این سیاره، با سرعتی معادل 105 هزار کیلومتر در ساعت به دور خورشید می­گردد. مدت گردش به دور خورشید یک بار در سال و چرخش به دور محور خودش، یک بار در هر 24 ساعت است.

زمین، تنها سیاره­ای است که می­دانیم حیات در آن در حوزه­ای به نام زیستکره (بیوسفر) وجود دارد. وجود آب، اکسیژن و آفتاب سبب شده است که زمین محیط مناسبی برای زندگی جانداران باشد. بیشتر سطح زمین را آب پوشانده و به­همین سبب، این سیاره از فضا آبی­رنگ دیده می­شود. زمین تنها سیاره در منظومه شمسی است که اتمسفری با اکسیژن زیاد دارد.

خورشید نیز که در فاصله­ی 150 میلیون کیلومتری زمین قرار دارد، گرمای مناسبی را برای زیستن بر روی این کره فراهم آورده است.

در صورت تمایل روی ادامه مطلب کلیک کنید.


اتمسفر

اتمسفر (هوا کره)، لایه­ای گازی به ضخامت حدود 700 کیلومتر است که اطراف زمین را احاطه می­کند. اتمسفر شامل نیتروژن (78 درصد)،  اکسیژن (21 درصد) و مقدار اندکی از گازهای دیگر است. مقدار متغیری بخارآب نیز در هوا وجود دارد که بخشی از آن ابرها را تشکیل می­دهد.

اقیانوس­ها

اقیانوس­ها حدود 8/70 درصد سطح زمین را با عمق متوسط 5/3 کیلومتر می­پوشانند. آبکره (هیدروسفر) علاوه بر اقیانوس­ها که آب شور دارند، شامل رودها، دریاچه­ها و یخچال­ها و آب­های زیرزمینی نیز می­شود، که آب آنها شیرین است؛ اما مقدار این آبها از یک درصد مجموعه بیشتر نیست.

خشکی­ها

حدود 2/29 درصد سطح زمین را سنگ­کره (لیتوسفر) تشکیل می­دهد، که شامل هفت قاره و تعدادی جزیره­ی بزرگ و کوچک است. خشکی­ها را معمولا به زیستگاه­های مختلفی چمن جنگل، علفزار، بیابان و غیره تقسیم­بندی می­کنند.

یخ و برف

کره­ی منجمد شامل برف و یخچال­های موجود در قله­ی کوه­ها، سطح اقیانوس­ها و پهنه­ههای یخی وسیع موجود در گرینلند و قاره جنوبگان است. در گذشته و عصرهای طولانی یخبندان، در مقایسه با امروز، بیشتر سطح قاره­ها را یخ و برف می­پوشاند.

علوم زمین

یک هواشناس بالونی را در قاره جنوبگان به منظور جمع­آوری اطلاعات درباره­ی وضع هوا به آسمان می­فرستد. هواشناسی یکی از شاخه­های علوم زمین است. در این علوم، خاصه­های فیزیکی زمین، از قطره­های باران تا رودها و سنگ­ها مطالعه می­شوند. سنگ­شناسی، آب­شناسی و بوم­شناسی نیز از شاخه­های همین علم بع شمار می­آیند.

روش­های مطالعه

ماهواره­ها اطلاعات مختلف از ماهیت جریان­های دریایی تا کانی­های پنهان در زیر پای ما را در اختیار ما می­گذارند. استفاده از فناوری­هایی چون رادار، دانش ما درباره زمین را متحول کرده است. برخی از زمین­شناسان هم بر روی زمین کار می­کنند و به جمع­آوری اطلاعات و نمونه­برداری از ابرها، سنگ­ها، دهانه­های برخوردی، گدازه­های آتش­فشانی و لایه­های زیرین یخ یخچال­ها می­پردازند.

زیستکره

زیستکره قسمتی از زمین است که مواد لازم برای حیات را در بردارد. این قسمت از بستر اقیانوس تا بالای تروپوسفر (اولین لایه اتمسفر) را شامل می­شود. جانداران ذره­بینی می­توانند در درون پوسته زندگی کنند؛ اما بیشتر موجودات زنده از چند صد متری عمق آب اقیانوس­ها تا حدود یک هزار متری بالای سطح دریا زندگی می­کنند.

لایه نازکی از گازهای ازون در طبقات بالای اتمسفر وجود دارد. این لایه، جلوی ورود مقدار زیادی از پرتوهای زیان­آور فرابنفش خورشید را به سطح زمین می­گیرد، اما نور مرئی، یعنی نوری که می­بینیم، از این لایه می­گذرد. گازهای دیگر موجود در اتمسفر (به ویژه در اکسید کربن) از بازگشت اشعه­ی گرمایی خورشید به فضا جلوگیری می­کنند و درنتیجه، محیط زمین را برای جانداران گرم نگه می­دارند.

محور

زمین ممکن است زیر پای ما ساکن به نظر آید، اما در واقع، در همان حال که در مدار خود به دور خورشید می­گردد، مانند فرفره به دور خود می­چرخد. این نوع چرخش، که هر 24 ساعت یک بار انجام می­گیرد، به دور محوری فرضی است که از دو قطب شمال و جنوب و مرکز زمین می­گذرد. محور زمین نسبت به سطح مدار آن به دور خورشید، قائم نیست و به اندازه 5/23 درجه انحراف دارد. درنتیجه، زاویه بین هر نقطه از سطح زمین با پرتوی خورشید در طول سال تغییر می­کند که موجب پیدایش فصل­های مختلف و تغییرات طول شب و روز در مناطق مختلف زمین است. این تغییرات، در مناطق قطبی، که از استوا دورترند، محسوس­تر است.

*جیمز لاولاک انگلیسی، 1919، دانشمند محیط شناس معتقد است که سیاره زمین را باید همانند یک موجود زنده­ی کامل در نظر گرفت و نامش را  هم گایا ( برگرفته از نام الهه­ی یونانی زمین) نهاده است. نظریه­ی گایا می­گوید، خود زمین می­تواند شرایط لازم را برای زندگی متعادل جاندارانش فراهم آورد و این شرایط شامل ترکیب هوا، شیمی اقیانوس­ها و دمای سطح زمین است.

 

ساختار زمین earths structure

زمین کره­ی عظیمی از سنگ و فلز است. بخش سنگی و سطحی زمین، که روی آن زندگی می­کنیم، لایه­ی نازکی به نام پوسته است که در زیر قاره­ها ضخیم و در زیر اقیانوس­ها نازک­تر است و فقط چند کیلومتر قطر دارد. در زیر پوسته، دو لایه دیگر به­نام­های گوشته و هسته قرار دارند که بر روی هم شعاع زمین (6370 کیلومتر) را تشکیل می­دهند. زمین­شناسان با مطالعه­ی تغییراتی که در جهت و سرعت امواج زلزله­ای که از درون زمین می­آیند، به این ساختار پی برده­اند. به نظر می­رسد هسته­ی زمین، مگنتوسفر (کره­ی مغناطیسی) را پدید می­آورد.

مگنتوسفر

در اطراف کره زمین میدان مغناطیسی بزرگی قرار دارد که ارتفاعش بر فراز زمین به حدود 60 هزار کیلومتر می­رسد و در مجموع، مگنتوسفر یا کره­ی مغناطیسی نامیده می­شود. این لایه، زمین را در برابر تشعشعات زیان­آور خورشیدی محافظت می­کند. قسمتی از بادهای خورشیدی که به صورت ذراتی از خورشید سرچشمه می­گیرند و به اطراف پخش می­شوند، وقتی به مگنتوسفر می­رسند، جذب آن می­شوند.

آندریا موهو روویچیچ

کروات 1857 – 1916

این زمین فیزیکدان (ژئوفیزیکدان)، متوجه شد که امواج زلزله وقتی به عمق حدود 20 کیلومتری پوسته می­رسند، سرعت بیشتری می­یابند. او چنین نتیجه گرفت که در این عمق باید مرزی میان دو نوع ماده­ی مختلف وجود داشته باشد. او این مرز را میان پوسته و گوشته زمین می­دانست، که امروزه ناپیوستگی موهوروویچیچ یا به اختصار، موهو نامیده می­شود.

زمین لرزه earthquakes

زمین لرزه حاصل حرکات ورقه­های زمین ساختی بزرگی است که پوسته را تشکیل می­دهند. علم مطالعه زمین لرزه را لرزه­شنای می­گویند. محل وقوع بیشتر زمین لرزه­ها در امتداد گسل­هایی است که در مرز میان ورقه­ها قرار دارند. در هر دقیقه، جایی از سطح زمین می­لرزد، اما بیشتر این لرزش­ها چنان خفیف هستند که کمتر کسی متوجه آن­ها می­شود. زمین لرزه­های بزرگ، ساختمان­ها و جاده­ها را ویران می­کنند.

گسل

گسل عبارت است از پیدایش شکاف عمیقی در لایه­های سنگی است که علت اصلی آن هم حرکت ورقه است. در محل­های فرورانش، یعنی جایی که دو ورقه به هم برخورد می­کنند و یکی به زیر دیگری فرو می­رود، زلزله­ها کانون­های عمیق دارند. در محل­هایی هم که دو ورقه در امتداد هم می­لغزند، زلزله­هایی با کانون کم عمق اتفاق می­افتد. در محل گسل، ممکن است مقدار­ جابه جایی لایه­های سنگ فقط چند سانتیمتر باشد، اما این جابه­جایی­ها ممکن است در طول میلیون­ها سال، زیاد شود و در گسل­های حرکت قائم، به بیش از 30 کیلومتر هم برسد.

لرزه شناسی

لرزه­شناسان، زمین لرزه­هها را بررسی می­کنند و به رفتار امواج زلزله­ای می­پردازند که از درون زمین می­گذرند. هدف آنان همچنین بررسی ساختمان درونی زمین است. ابزارهایی به نام لرزه نگار، شدت امواج زلزله را اندازه می­گیرند. بزرگی یک زمین لرزه را می­توان از روی دامنه­ی این امواج، در مقیاس ریشتر، یا مقدار خرابی­های حاصل، در مقیاس مرکالی، تعیین کرد. جلوی بروز زلزله را نمی­توان گرفت و هنوز روش مطمئنی برای پیش­بینی آن پیدا نشده است.

 

منبع:دایره المعارف اینترنتی علوم، انتشارات محراب قلم

من در رشته تولید و بهره وری گیاهان دارویی و معطر تحصیل کردم، همچنین فارغ التحصیل در رشته مهندسی منابع طبیعی گرایش محیط زیست هستم. سعی من برآنست اندکی از مباحثی که آموخته ام را به اجرا بگذارم. با احترام از مساعدت های خانواده و دوستانم صمیمانه سپاسگزارم و سر فرود می آورم ... در پناه خداوندگارم باشید.
نویسندگان وبلاگ:
کدهای اضافی کاربر :